Drinkbak vorstvrij houden: verwarmen, isoleren en aftappen

Staat je vee straks voor een bevroren drinkbak? Bij de eerste nachtvorst gaat het meestal niet mis in de bak zelf, maar in het ventiel, de vlotter of de aanvoerleiding ernaartoe. Wie in oktober of november een middag uittrekt om de drinkbakken winterklaar te maken, hoeft in januari niet met emmers warm water te sjouwen. In dit artikel lees je stap voor stap hoe je een drinkbak vorstvrij houdt: wat je leeg laat lopen, wat je verwarmt en hoe je de verwarming aansluit.

Waar een drinkbak het eerst bevriest

Water dat stilstaat, bevriest het eerst. Bij een drinkbak zijn dat drie plekken:

• Het ventiel of de vlotter. Daar staat een klein beetje water dat niet meebeweegt als de dieren niet drinken. Een bevroren ventiel geeft geen water meer, ook al is de leiding nog open.
• De aanvoerleiding. Vooral het laatste stuk naar de bak, dat vaak bovengronds of langs een koude wand loopt.
• De drinkschaal. Het restwater in de schaal vriest dicht, waardoor de dieren niet meer bij het water kunnen.

Een goede winteraanpak pakt alle drie aan. Alleen de leiding verwarmen helpt niet als het ventiel dichtvriest, en een verwarmde bak heeft weinig zin als de aanvoer bevriest.

Wat heb je nodig?

Welke onderdelen je nodig hebt, hangt af van je drinkbak en de plek waar hij hangt. De meeste spullen vind je bij onze winterartikelen voor de stal en bij de drinkbakken:

• een verwarmde drinkbak of een los verwarmingselement voor je bestaande bak;
• een verwarmingskabel voor de aanvoerleiding, zoals de Suevia thermo-kabel van 24 volt of een Gobel vorstbeschermkabel;
• aluminium plakband en leidingisolatie;
• bij 24 volt-verwarming een transformator van 230 naar 24 volt;
• eventueel een buiten-thermostaat die de verwarming automatisch schakelt;
• reserve-afdichtringen, ventielrubbers en stoppen uit de drinkbak-onderdelen.

Drinkbak winterklaar maken in zes stappen

1. Bepaal welke bakken in gebruik blijven. Loop de weide en de stal na. Bakken in een wei waar in de winter geen dieren lopen, hoef je niet te verwarmen: die laat je leeglopen. Alleen de bakken die de hele winter water moeten geven, maak je vorstvrij.
2. Laat ongebruikte bakken en leidingen leeglopen. Sluit de aanvoer af en laat de bak en het leidingdeel erna leeglopen. De Paxton weidedrinkbakken hebben daarvoor een aftapuitloop, en voor de Suevia WT-weidedrinkbakken is er een aparte aflaatset, die ook handig is als de oude aflaat lekt. Let op: dat het materiaal van een weidedrinkbak tegen vorst kan, betekent niet dat het water erin niet bevriest.
3. Controleer ventiel, vlotter en afdichtingen. Een ventiel dat in het najaar al druppelt of stroef loopt, gaat in de vorst als eerste stuk. Vervang versleten rubbers en afdichtringen nu, nu je er nog met blote handen bij kunt.
4. Maak de aanvoerleiding vorstvrij. Leg een verwarmingskabel langs de leiding naar de bak. De Suevia thermo-kabel (24 volt, 20 watt, 2 meter) is bedoeld voor de aan- en afvoerleiding van een drinkbak. Op een kunststof leiding wikkel je eerst aluminium tape om de buis, zodat de warmte zich beter verdeelt; die leiding moet dan wel geschikt zijn voor warm en koud water. Voor langere leidingen in een stal, schuur of kippenhok zijn er de Gobel vorstbeschermkabels van 1 tot 48 meter, met een ingebouwde thermostaat die de kabel vanzelf inschakelt bij +3 °C. Die thermostaat moet met het sensorcontact strak tegen de buis liggen en met aluminium plakband omwikkeld zijn. Isoleer de leiding daarna en bescherm kabel en leiding tegen afbijten door de dieren.
5. Verwarm de drinkschaal. Heb je een Suevia ventieltrog M500, dan monteer je het verwarmingselement model 523 (24 volt, 80 watt) van onderen tegen de trog. Vervang je een bak, kies dan een verwarmde drinkbak: de Suevia 41A voor koeien is vorstvrij tot -25 °C, de vlotterbak 43A voor schapen, geiten en kalveren tot -20 °C, en de 46 die je tegen een muur of paal hangt tot -15 °C. Met een ventielverwarming die je achteraf inbouwt, blijft de 46 vorstvrij tot -35 °C.
6. Sluit de verwarming aan en test vóór de eerste vorst. Hang de transformator zo dicht mogelijk bij de drinkbak, maar buiten bereik van de dieren. Zet er een verdeeldoos achter en sluit elke bak apart aan: doorlussen van bak naar bak maakt storingzoeken lastig. Laat de elektrische aansluiting maken door een erkende vakman en controleer daarna of alles warm wordt.

Rekenvoorbeeld: welke transformator heb je nodig?

Het vermogen van de transformator moet minstens gelijk zijn aan alles wat je erop aansluit. Neem een M500 met het verwarmingselement van 80 watt en een thermo-kabel van 20 watt op de aanvoerleiding: samen 100 watt. Dat past precies op de Suevia transformator 24 volt type 380 van 100 watt. Wil je twee van zulke bakken verwarmen, dan vraag je 200 watt en neem je type 390. Overbelasten mag niet, en meerdere transformatoren aan de 24 volt-kant aan elkaar koppelen ook niet.

Buiten-thermostaat: niet meer aan de stekker denken

Een verwarmde drinkbak hoeft alleen bij koud weer te verwarmen. Zonder thermostaat trek je bij zachter weer de stekker eruit en moet je eraan denken hem bij de volgende vorst weer in te steken. De buiten-thermostaat van Suevia komt in de 230 volt-voeding naar de transformatoren en schakelt ze met een buitenvoeler vanzelf in en uit. Hij stuurt tot 20 transformatoren van 100 watt aan, dus ook een stal met meerdere drinkplaatsen. Dat scheelt stroom en je vergeet het niet meer.

Paard drinkbak in de winter

Ook voor een drinkbak voor paarden in stal of paddock geldt: het ventiel en de aanvoer bevriezen het eerst. De Suevia 41A en 46 zijn naast rundvee ook voor paarden bedoeld, en de 43A noemt Suevia uitdrukkelijk voor gevoelige paarden en dieren met een gevoelige snuit. Meer voor de paardenwei en de stal vind je bij stal en weide voor het paard.

Drinkwatersysteem in de stal: de hele leiding beschermen

Lopen er meerdere drinkbakken aan één leiding door een koude stal, dan is het niet genoeg om alleen de bakken te verwarmen. Bescherm dan de hele leiding met een lange vorstbeschermkabel en isolatie, of kies voor een warmwatercirculatie. Hoe die opties zich tot elkaar verhouden, lees je in vorstbescherming voor buitenleidingen.

Welke aanpak past bij jou?

• Weide drinkbak die in de winter niet nodig is: aanvoer dicht, bak en leiding leeg laten lopen, klaar.
• Drinkbak vee in een open stal of aan de wand: een verwarmde bak zoals de 41A of 46, een thermo-kabel op de aanvoer en een transformator met buiten-thermostaat.
• Bestaande Suevia M500 die bevriest: bouw het verwarmingselement 523 in, met een thermo-kabel van 20 watt en een transformator van 100 watt.
• Lange leiding door een koude stal of kippenhok: een Gobel vorstbeschermkabel op lengte, met aluminium plakband en isolatie.

Twijfel je nog welke drinkbak bij je dieren past, lees dan eerst drinkbak voor de weide: welke kies je voor paarden en vee? Controleer bij twijfel altijd de gegevens van je eigen bak, of neem contact op met Rabe Trading.

In het assortiment van Rabe Trading vind je verwarmde drinkbakken, verwarmingselementen, thermokabels en losse onderdelen om je drinkwater de hele winter op gang te houden.