Liksteen voor paarden en vee: welke kies je?

Waarom hebben paarden en vee een liksteen nodig?

Paarden, koeien, schapen en geiten halen de meeste voedingsstoffen uit ruwvoer en weidegras. Toch kan er in de praktijk een tekort ontstaan aan bepaalde mineralen en spoorelementen, zeker als de bodem van de weide of het ruwvoer niet van nature rijk is aan die stoffen. Nat lentegras bevat bijvoorbeeld relatief weinig natrium, magnesium en spoorelementen zoals zink en selenium. Ruwvoer dat op mineraalarme gronden geteeld is, kan structureel te weinig van bepaalde elementen leveren.

Een liksteen is een eenvoudige en effectieve manier om dieren de kans te geven zelf hun mineralenbehoefte aan te vullen. Dieren likken van nature aan de steen wanneer zij behoefte hebben aan extra mineralen. Ze nemen doorgaans niet meer op dan zij nodig hebben, mits de steen de juiste samenstelling heeft. Dat maakt likstenen voor de meeste houders van paarden, rundvee of kleinvee een praktische basistoevoeging in de wei of de stal.

Wanneer is een liksteen extra nuttig?

Het aanbieden van een liksteen is het hele jaar nuttig, maar er zijn specifieke periodes en situaties waarin de behoefte aan extra mineralen groter is:

• Lente en vroege zomer: jong, sappig weidegras bevat veel water en weinig droge stof. Dieren eten grote hoeveelheden en scheiden veel urine uit, waardoor het natriumverlies toeneemt. Dit is ook de periode van het welbekende kopziekrisico bij rundvee, waarbij een laag magnesiumgehalte een rol speelt.
• Zomer en hitte: dieren bewegen meer en zweten bij warm weer. Zwetvocht bevat natrium, kalium en andere elektrolyten. Een liksteen helpt om dit verlies aan te vullen.
• Winter en opstalperiode: hooi en kuilvoer bevatten doorgaans minder vitaminen en spoorelementen dan vers gras. Een mineralenliksteen helpt het rantsoen aan te vullen.
• Drachtigheid en lactatie: merries, koeien en geiten hebben in deze fasen een verhoogde mineraalbehoefte voor de groei en gezondheid van de jongen en voor de melkproductie.

Twijfelt u of uw dieren een tekort hebben? Laat dan een bloedonderzoek uitvoeren door uw dierenarts. Die kan precies bepalen of aanvulling zinvol is en welke stoffen uw dieren het meest nodig hebben.

Soorten likstenen: wat zijn de verschillen?

Het aanbod aan likstenen is groot en de keuze kan verwarrend zijn. De belangrijkste categorieën zijn:

Gewone zoutlick (natriumchloride)

De meest eenvoudige en bekende liksteen is de gewone zoutlick. Zout is het element waaraan vrijwel alle graasdieren een voortdurende behoefte hebben, want het is essentieel voor de vochthuishouding en de zenuwgeleiding. Een pure zoutlick is breed inzetbaar voor paarden, rundvee, schapen en geiten, en relatief betaalbaar. Het is echter geen vervanging voor een volwaardig mineralensupplement.

Mineraalliksteen

Een mineraalliksteen combineert zout met verschillende macro-elementen (zoals calcium en magnesium) en sporenelementen (zoals zink, koper, mangaan, jodium en selenium). Dit type is geschikter als uw dieren op een mineraalarme bodem grazen, of als het ruwvoer niet volledig voorziet in de behoefte. Vergelijk het etiket van verschillende producten, want de samenstelling kan sterk variëren per merk en variant.

Lickblokken met bijzondere formule

Naast de klassieke liksteen zijn er lickblokken met een specifiek doel, zoals extra magnesium voor het voorjaar, ondersteuning van de luchtwegen of de spijsvertering, of kruiden voor welzijn. Bekende voorbeelden zijn de Horslyx-lickblokken, die verkrijgbaar zijn in meerdere varianten. De Horslyx Mini Original is een handig formaat voor individuele paarden of als aanvulling naast een groter blok.

Likblok in houder of aan touw

Likstenen zijn er in vaste blokken (voor op een standaard of in een houder) en in hangende varianten aan een touw of ketting. Een hangende of verhoogde liksteen heeft als voordeel dat de steen geen contact maakt met vochtige grond en daardoor minder snel oplost of vervuilt. Voor gebruik in de weide is een houder of standaard praktisch, mits die stabiel staat en niet door nieuwsgierige dieren omvergegooid kan worden.

Aandachtspunten per diersoort

Paarden

Paarden zijn van nature nieuwsgierig en kunnen soms overmatig aan een liksteen likken, zeker als ze verveeld of gestrest zijn. Bij een gewone zoutlick is dit zelden een probleem. Bij mineralenrijke stenen met hogere gehaltes van bepaalde sporenelementen is overmatig gebruik minder wenselijk, en is het slim om in het begin te controleren hoeveel een dier opneemt.

De Excellent Horse Shield Block is een voorbeeld van een gecombineerd lickblok voor paarden. Controleer altijd de specificaties van het product en overleg bij twijfel met uw dierenarts of voedingsdeskundige.

Rundvee

Koeien hebben over het algemeen een hoge natriumtbehoefte. Bij melkkoeien, die dagelijks grote volumes melk produceren, is de mineraalbehoefte bijzonder groot. Een zoutlick is een basisvereiste, maar een combinatiemineralensteen is voor veel melkveehouders een standaard onderdeel van de voeding.

Schapen

Schapen zijn extra gevoelig voor koperovermaat. Kies voor schapen uitdrukkelijk een liksteen die specifiek geschikt is voor deze diersoort. Standaard runder- of paardenlikstenen bevatten doorgaans een hoger kopergehalte dat voor schapen schadelijk kan zijn. Controleer dit altijd op het etiket.

Geiten

Geiten zijn actief en bijten sneller stukken van een blok af dan dat ze er rustig aan likken. Een harde mineraalsteen of een opgehangen blok voorkomt dat zij in korte tijd grote brokken verorberen en zo te veel van bepaalde mineralen binnenkrijgen.

Praktische tips voor plaatsing en gebruik

• Plaats de liksteen op een droge, goed bereikbare plek in de wei of de stal.
• Gebruik een houder of standaard die de steen van de vochtige grond houdt zodat hij minder snel oplost en schoner blijft.
• Zorg dat alle dieren bij de steen kunnen. Bij grote groepen is het verstandig meerdere stenen aan te bieden, zodat ook de lagere dieren in de rangorde vrij kunnen likken.
• Controleer regelmatig hoeveel de steen slinkt. Een snel kleinwordende steen kan wijzen op een mineraaltekort in de groep, of op een dier dat buitensporig veel opneemt.
• Berg niet-gebruikte stenen droog op. Door vochtigheid lossen ze sneller op en verliezen ze kwaliteit.

Meer weten of bestellen?

In de Vee & Paard categorie van Rabe Trading vindt u een selectie van likstenen en lickblokken voor paarden, rundvee en kleinvee. Kijk ook in het Stal & Erf assortiment voor alle andere benodigdheden voor uw dieren en uw erf. Heeft u vragen over welk product het beste bij uw situatie past? Neem dan gerust contact op via de website van Rabe Trading.