Hakselaar kiezen en gebruiken: zes fouten om te voorkomen

Na de herfstsnoei ligt er een berg takken op je erf, en je hakselaar staat klaar. Toch loopt het hakselen bij veel mensen niet zoals gehoopt: de machine verstopt, de messen zijn na één seizoen bot of de breekbout van de cardanas knapt al in het eerste uur. Meestal ligt dat niet aan de machine, maar aan een paar vaste fouten bij het kiezen en het gebruik. Hieronder lees je per fout wat er misgaat, waarom, en hoe je het wel doet.

Fout 1: kiezen op de maximale takdikte

Wat er misgaat: je ziet 'takken tot 100 mm' en rekent erop dat je dagelijks takken van tien centimeter verwerkt. In de praktijk loopt de machine dan steeds op zijn grens, gaat hij traag en verstopt hij.

Waarom: de fabrikanten zijn er zelf duidelijk over: de opgegeven takdikte is het maximum en in de praktijk de uitzondering, niet de regel. Die waarde geldt voor vers, recht en glad hout. Bij harde houtsoorten zoals eik, pruim en perzik, en bij knoestige takken, ligt wat je werkelijk verwerkt lager.

Hoe het wel moet: kijk naar de dikte van het meeste hout dat je hebt, niet naar de dikste tak die je ooit tegenkomt, en kies een machine die daar ruim boven zit. Hoe je de juiste maat en aandrijving bepaalt, lees je in welke houtversnipperaar heb je nodig.

Fout 2: droog of lang opgeslagen hout hakselen

Wat er misgaat: de takken liggen een paar maanden op een hoop en worden pas in het voorjaar gehakseld. De machine heeft er dan veel meer moeite mee en de messen slijten snel.

Waarom: een hakselaar is gebouwd voor vers, pas gesnoeid groen hout. Droog hout beperkt de capaciteit en laat de messen snel slijten; dat staat letterlijk in de productinformatie van onze hakselaars.

Hoe het wel moet: plan het hakselen direct na het snoeien. Snoei je in de herfst en winter, hakselen dan in dezelfde week. Leg de takken in de tussentijd met de dikke kant dezelfde kant op, dan voer je ze straks vlot in.

Fout 3: blad, gras en slappe twijgen als hoofdwerk

Wat er misgaat: je gebruikt de hakselaar om bladhopen of maaisel klein te maken. Het materiaal blijft hangen, de trechter loopt vol en de machine verstopt.

Waarom: een houtversnipperaar is bedoeld voor takken. Blad, naalden en groen dat aan de takken zit gaan mee, maar los gras en blad horen er niet in. Bij een deel van de modellen staat bovendien uitdrukkelijk dat ze niet geschikt zijn voor kleine, slappe takjes.

Hoe het wel moet: voer blad en fijn groen samen met takken in, of breng het naar de composthoop. Heb je veel lang, vertakt materiaal met zijhout, kies dan een model met zelfinvoer: invoerrollen of een wals die de takken naar binnen trekken.

Fout 4: een benzinehakselaar verkeerd in gebruik nemen

Wat er misgaat: de machine komt uitgepakt aan, je tankt benzine en trekt aan het startkoord. Of je laat de motor op een laag toerental lopen omdat dat rustiger klinkt.

Waarom: bij de meeste van onze benzinehakselaars wordt de motor zonder olie geleverd. Starten zonder olie beschadigt de motor direct. Verder werken veel modellen met een centrifugaalkoppeling: voor een juist gebruik moet de motor dan altijd op hoog toerental draaien, anders slipt de aandrijving en zakt de hakselkracht weg.

Hoe het wel moet:

1. Lees de handleiding voordat je de machine voor het eerst start.
2. Vul de motorolie tot het juiste niveau en controleer dat voor elke werkdag.
3. Laat de motor even warmdraaien en zet hem pas op vol toerental voordat je de eerste tak invoert.
4. Kijk bij het vergelijken naar het werkelijke vermogen, niet alleen naar het commerciële. Een motor die als 15 pk wordt verkocht, levert volgens de opgave van de motorfabrikant ongeveer 12 tot 13 pk aan de krukas.

Fout 5: de aftakashakselaar op het verkeerde toerental of met de verkeerde breekbout

Wat er misgaat: de aftakas draait sneller dan nodig, of de breekbout in de cardanas knapt en je zet er een dikkere bout in zodat het 'niet meer gebeurt'.

Waarom: onze aftakashakselaars zijn gemaakt voor een aftakastoerental van 540 tpm. De breekbout is de koppelbegrenzer van de machine: bij overbelasting of een onverwacht hoog koppel breekt hij af en valt de aandrijving weg, zodat de mechanische delen geen schade oplopen. Een zwaardere bout haalt die bescherming weg, en de volgende klap komt dan in de machine terecht.

Hoe het wel moet: stel de aftakas in op 540 tpm en vervang een gebroken breekbout altijd door een exemplaar met dezelfde sterkte, diameter, schroefdraad en lengte. Houd een paar reservebouten bij de machine. Kijk bij het kiezen ook naar het opgegeven trekkervermogen: in het assortiment aftakas hakselaars loopt dat van lichte modellen vanaf 18 pk tot zware machines voor trekkers van 55 tot 80 pk. Een hakselaar met een eigen hydraulisch invoersysteem, zoals de BlackStone BTC 100 HYDRO, heeft geen hydraulische slang naar de trekker nodig en past daardoor ook achter een oudere trekker zonder hydrauliekaansluiting.

Fout 6: een verstopping met de hand verhelpen

Wat er misgaat: een dikke tak blijft steken, en je duwt hem met de hand of met een andere tak verder terwijl de rotor nog draait.

Waarom: dit is de gevaarlijkste fout van allemaal. Een verstopping ontstaat meestal doordat dikke takken te snel worden ingevoerd of doordat de messen en het tegenmes niet meer goed snijden.

Hoe het wel moet:

1. Voer dikke takken langzaam in, zoals de fabrikant van onder meer de BullMach ZEUS-modellen ook aanraadt.
2. Bij een verstopping zet je de machine stil, wacht je tot de rotor stilstaat en schakel je bij een aftakasmachine de aftakas uit.
3. Pas dan open je de trechter of de hakselkamer om de tak te verwijderen. Bij veel modellen klap je de trechter open of draai je een paar bouten los.
4. Heeft je machine een omkeerhendel die de draairichting van de invoer omdraait, gebruik die dan eerst.
5. Controleer na de verstopping de messen en het tegenmes. Bij sommige modellen stel je het tegenmes voor het starten af met stelbouten om schade aan de rotor te voorkomen.

En wat doe je met de stronken?

Wat na het rooien van een boom in de grond blijft, hoort niet in de hakselaar: grond en steentjes rond de stronk maken de messen in één keer bot. Daarvoor zijn stobbenfrezen gemaakt, die de stronk laag voor laag tot onder het maaiveld wegfrezen.

Welke hakselaar past bij jouw situatie?

• Heb je een trekker en elk jaar een houtwal of boomgaard te snoeien, neem dan een aftakashakselaar die ruim boven je gemiddelde takdikte zit en bij het vermogen van je trekker past.
• Werk je zonder trekker op een plek zonder stroom, neem dan een benzinehakselaar, eventueel in getrokken uitvoering, en kies bij veel zijhout een model met zelfinvoer.
• Heb je vooral dikke, harde takken, kies dan een maat groter dan het getal op de doos doet vermoeden.

Je vindt alle benzine-, elektrische en aftakasmodellen bij elkaar in de categorie hakselaars en versnipperaars. In de productinformatie staan per machine de maximale takdikte, het invoersysteem en het benodigde trekkervermogen. Twijfel je tussen twee modellen, stel je vraag dan gerust aan Rabe Trading voordat je bestelt.